7 Σεπτεμβρίου 2016

Ποια είναι τα πραγματικά μας όρια ;

     Το 1967 ο Martin Seligman, ένας από τους πιο γνωστούς συμπεριφορικούς ψυχολόγους, πραγματοποιεί μαζί με τον Steve Maier ένα πείραμα που θα αποτελέσει πρόδρομο μιας πολυάριθμης σειράς σχετικών ερευνών και θα παγιωθεί ανάμεσα στις κλασικές και πλέον πολυσυζητημένες μελέτες της ψυχολογίας.
     Τα υποκείμενα του πειράματος ήταν 24 σκυλιά, χωρισμένα σε τρεις ισάριθμες ομάδες : την ομάδα διαφυγής, την ομάδα μη διαφυγής και την ομάδα ελέγχου. Στην πρώτη ομάδα κάθε σκυλί τοποθετήθηκε σε ένα ζυγό που το κρατούσε δεσμευμένο, παρέχοντας όμως κάποιο περιθώριο κίνησης. Οι ερευνητές είχαν τοποθετήσει δύο παρωπίδες

4 Σεπτεμβρίου 2016

Η δημιουργία χωρίς επαύριο.

     "Κάθε σκέψη που παραιτείται από την ενότητα αποθεώνει την πολλαπλότητα. Και η πολλαπλότητα είναι ο χώρος της τέχνης. Η μόνη σκέψη που ελευθερώνει το πνεύμα είναι εκείνη που το αφήνει μόνο, σίγουρο για τα όριά του και το τέλος που έρχεται. Καμιά θεωρία δεν επιδιώκει αυτό. Περιμένει την ωριμότητα του έργου και της ζωής. Μόλις η σκέψη χωριστεί από το πνεύμα θα κάνει ν' ακουστεί μια ακόμα φορά η εκκωφαντική φωνή μιας ψυχής απελευθερωμένης για πάντα από την ελπίδα. Ή δε θα ακουστεί τίποτα αν ο δημιουργός κουρασμένος από το παιχνίδι τους, προτίθεται ν' αποσυρθεί. Είναι το ίδιο.

     Αναζητώ, λοιπόν, στην παράλογη δημιουργία ό,τι απαιτούσα από τη σκέψη - την επανάσταση, την ελευθερία και την πολλαπλότητα. Στη συνέχεια, θα φανερώσει πως είναι τελείως περιττή. Σ' αυτό το καθημερινό αγώνα όπου η λογική και το πάθος προχωρούν μαζί, ο παράλογος άνθρωπος ανακαλύπτει τη μέθοδο που θα αποτελέσει την ουσία της δύναμής του. Η ένταση που απαιτείται, η επιμονή και η διορατικότητα συνιστούν την κατακτητική στάση. Το να δημιουργεί, σημαίνει, λοιπόν, πως δίνει μια μορφή στο πεπρωμένο του. Όλα αυτά τα πρόσωπα, το έργο τους τα εξηγεί περισσότερο απ' όσο τα έχει εξηγήσει η παράλογη δημιουργία. Ο ηθοποιός μας το δίδαξε : καμιά διαφορά ανάμεσα στην παρουσία και στην ύπαρξη.

     Ας το ξαναπούμε. Απ' όλα αυτά τίποτα δεν έχει πραγματικό νόημα. Πάνω στο δρόμο αυτής της ελευθερίας μένει να γίνει ακόμα ένα βήμα. Η τελευταία προσπάθεια αυτών των συγγενικών πνευμάτων, του δημιουργού και του κατακτητή, είναι να μάθουν ν' απελευθερώνονται κι από τις βλέψεις τους: το να παραδεχτούν πως το ίδιο το έργο που είναι κατάκτηση, έρωτας ή δημιουργία μπορούσε και να μη γίνει. Να συνειδητοποιήσουν έτσι την απόλυτη ανωφέλεια κάθε ατομικής ζωής. Αυτό τους κάνει πιο έυκολη την πραγματοποίηση αυτού του έργου, όπως η συνειδητοποίηση του παραλογισμού της ζωής τους επέτρεπε να δοθούν σ' αυτή με όλο τους το είναι."


Το απόσπασμα ανήκει στο εκτενές δοκίμιο "Ο Μύθος του Σίσυφου", του Αλμπέρ Καμύ. Το κείμενο βρήκα σε ηλεκτρονική μορφή, απο αυτή τη σελίδα. Στο αρχείο δεν γίνεται αναφορά εκδοτικού οίκου ή μεταφραστή. Ο Μύθος του Σίσυφου έχει εκδοθεί από τον οίκο Καστανιώτη σε μετάφραση: Νίκη Καρακίτσου-Ντουζέ, Μαρία Κασαμπάλογλου-Ρομπλέν.

28 Αυγούστου 2016

Λύτρωση

Αντίκρισα τη μια μονάχα όψη του ψέματος μου.
Την άλλη όψη, την πιο σκοτεινή
πρέπει να την ξεριζώσεις απ' τα στήθη σου
και να την ξεπλύνεις γονατιστός
σε μια βροχή αμέτρητων χαλασμάτων.

Τότε, σαν να περνάς τα δάχτυλά σου
πάνω απ' τον ξεχασμένο πάτο
ενός κάλπικου νομίσματος
ξεσκεπάζονται τα ψεγάδια μιας αφόρητης μορφής.

Αφιέρωσα χιλιάδες ώρες και λέξεις,
γραπτά αδιέξοδα, δειλά δάκρυα και κρυφά κατηγορώ
ζητώντας απ' τους άλλους
εκείνο που δεν κατάφερα εγώ.

Γιατί, αν και απέφευγα τα λόγια που θορυβούν
με την ηδεία κι αξιαγάπητη σ' όλους ευτέλεια
Έτρεφα την ίδια αυτάρεσκη άνεση
να τραγουδώ για όσα δεν έφτασα,
ν' απλώνω απο 'κει ψηλά
σκάλες κεντημένες με περίτεχνα γράμματα
για να μ' ακολουθήσουν.
Οίηση.

Αργά ή γρήγορα
θα σταθώ αντίκρυ στην ευτυχία
που δεν κατάφερα να προξενήσω.
Κι αναλογίζομαι πως
αν δεν μπορέσω να μοιραστώ
έστω μια αχτίδα εκείνου του μικροκαμωμένου χαμόγελου
αν τελικά η άλλη εκείνη όψη, η ανεξιχνίαστη
κρύβει το σκοτάδι και τη δυσοσμία
της κτητικότητας
Δίχως καμία αμφιβολία
αυτή θα ήταν η πιο μεγάλη λύτρωση
και η χειρότερη καταδίκη.

                                                    Άγγελος Διδάχος

25 Αυγούστου 2016

Νυχτερινό τρένο

Υπάρχει ένα αίσθημα το οποίο δεν απαντάται σε κανένα λεξικό. Υπερβαίνει την έννοια και το βίωμα της συγκίνησης. Όταν ακούς όλα αυτά που ήθελες να πεις και η φωνή που τα ξεστομίζει μεταλλάζει σε δική σου. Ας είμαστε ειλικρινείς. Έχουμε ανάγκη να μοιραστούμε τις αλήθειες μας. Ειδάλλως αυτές μισοκαίνε μέσα μας σαν ψιλές φλόγες. Δε νομίζω πως υπάρχει κάποια λέξη ικανή να περιγράψει επαρκώς αυτή την έξαψη που γεννιέται όταν ανακαλύπτουμε πως κάτι κοινό κρυβόταν στα βάθη του ψυχισμού μας. Είναι απ' τις λίγες φορές που αισθάνομαι πραγματικά δυνατός, ολότελα ζωντανός και αποφασισμένος. Τότε, δεν ενώνονται μόνο οι φωνές μας, αλλά κι οι φλόγες μας.Ο ένας ζει μέσα απ' τον άλλον, περισσότερο απ' όσο θα μπορούσε να ζήσει μόνος του.

 Η παρακάτω σκηνή είναι από την ταινία "Νυχτερινό τρένο για τη Λισαβόνα", ομώνυμη του μυθιστορήματος. Ακολουθεί ένα απόσπασμα απ' το διήγημα "Η ζωή κι ο φόβος" που είχα γράψει το 2014.



 «   Κάθε αρχή αφορμάται απ' το τέλος της. Ποιος θα υμνούσε τα φωτεινά χρώματα τ' ουρανού δίχως το φόβο και τη νοσταλγία που γεννά το πηχτό σκοτάδι; Αν το κρύο δεν ήταν πια μια απειλή, αν οι ανάσες μας δεν πάγωναν στο ψυχρό άγγιγμα της νύχτας, αργά ή γρήγορα η ζέστη θα γινόταν για όλους μια αφόρητη τιμωρία. Η φαντασία μας θα χανόταν στο χάος της αιωνιότητας κι εμείς σαν μαριονέτες με μπαλωμένες καρδιές θα κυνηγούσαμε το τίποτα έχοντας ήδη χάσει τα πάντα. Σήμερα γνώρισα τον φόβο μου. Ύστερα από χρόνια μιας ανόητης παρεξήγησης τον ευχαρίστησα για πρώτη φορά. Ήμουν μικρή για να καταλάβω ότι ο φόβος ήταν πάντα εκεί για να μου υπενθυμίζει πως είμαι ακόμη ζωντανή. Σήμερα βγήκα απ' το σπίτι μου με βιασύνη κι έτρεξα να προλάβω το ηλιοβασίλεμα. Έχει μια απόκοσμη ομορφιά κάθε φορά που χάνεται πίσω απ' τα θολά χνότα του ορίζοντα.»

12 Αυγούστου 2016

Στο αντάμωμα

Και ορκίζεσαι ξανά
ότι το φως που ρέει χρυσαφένιο εμπρός σου
είναι αληθινό.
Με δυο δειλά βλέφαρα που ποτέ τους δεν άνοιξαν στο σκοτάδι
τολμάς και ατενίζεις κάποιον ορίζοντα
μέσα απ' τα μάτια της αφέλειας.

Καμιά σκιά που σέρνεις πλάι σου
δεν θα μπορέσει ν' αγγίξει
τα χρώματα εκείνα
που με ντροπή έθαψες στον ουρανό.

Κι ύστερα
τα πάντα αρχίζουν πάλι να συρρικνώνονται.
Αφόρητος κύκλος που προτίμησες
από το χάος της σιγής.
Εφήμερες συμμαχίες
εναντίον του πιο τρομερού εχθρού.
Ενός παρεξηγημένου φίλου.

Το μυστικό μου ήταν μικρό
και η δύναμη σου περισσή.
Καμιά διέξοδος του πόνου
δεν οδηγεί στο μονοπάτι της ευτυχίας.

Η υπομονή
σαν αιχμηρή βελόνα πάνω στο δέρμα του χρόνου
χαράσσει σιγά σιγά το πρόσωπό μας.
Και τότε ανακαλύπτουμε
όλο και λιγότερες ανάγκες
όλο και περισσότερες αντοχές.

Κι εγώ ονειρεύομαι ακόμη
την φωνή σου περήφανη και λυπημένη
να σπάζει τον φόβο σ' αμέτρητα οδυνηρά κομμάτια.
Να μου λέει ότι δεν με χρειάζεται
και πως με θέλει για πάντα κοντά της.
                                                                                    Άγγελος Διδάχος



COPYRIGHTSWORLD.COM VERIFICATION BADGE - CLICK TO VERIFY!